Гипертониялық криз – бұл жоғары қан қысымымен сипатталатын жай-күй (систолалық «жоғарғы» АҚ – 140 мм сын. бағ. және одан жоғары; диастолалық «төменгі» АҚ – 100 мм сын.бағ. және одан төмен) және мынадай белгілері бар:
* бас ауруы, көбінесе желке аймағында немесе бастың ауырлығы және шуыл;
* көздің алдында «қара дақтар», бұлыңғыр немесе торлы перделер жыпылықтайды;
* жүрек айну/ құсу, сыну сезімі, шамадан тыс шаршау, ішкі қысылыс;
* ентігу, әлсіздік, жүрек аймағында тұрақты монотонды ауырсыну / ыңғайсыздық;
* бет, қол, аяқ терісінің пастоздығы/ісінуінің пайда болуы немесе көбеюі.
Алғашқы көмек көрсету шаралары
Гипертониялық криз белгілері пайда болған кезде:
* Шағылысқан жарықты жабу, тыныштықты қамтамасыз ету, таза ауаға қамтамасыз ету (көйлек жағасын ашу, бөлмені желдету және т.б.) қажет.
* Қан қысымын өлшеу және оның «жоғарғы» көрсеткіші жоғары болса – дәрігер бұрын ұсынған гипертензияға қарсы препаратты қабылдау қажет. Дәрігер ұсынған гипертензияға қарсы препарат болмаған кезде немесе қан қысымы 200 мм сын.бағ. жоғары болған кезде жедел жәрдем шақыру қажет.
* Жедел медициналық жәрдем келгенге дейін мүмкіндігінше қол тіреуіші бар креслоларға отыру және жақын адамдарыңыздың көмегімен аяққа ыстық ванна (аяғыңызды ыстық суы бар ыдысқа салу) қабылдау қажет.
Назар аударыңыз!
Гипертониялық кризбен ауыратын науқасқа кез-келген оқыс қозғалуға (кенеттен тұруға, отыруға, жатуға, еңкейуге, күш салуға) және кез-келген физикалық белсенділік жасауға тыйым салынады.
* Дәрігер ұсынған дәрі-дәрмекті қабылдағаннан кейін 40-60 минуттан кейін қан қысымын қайта өлшеу керек, егер оның деңгейі бастапқыдан 20-30 мм сын.бағ. төмендемесе және / немесе жағдайы жақсармаса – жедел жәрдем шақырыңыз.
* Өзін жақсы сезініп, қан қысымы төмендеген кезде демалу керек (бас жағы биік төсекке жату керек), содан кейін учаскелік (отбасылық) дәрігермен кеңесу керек.
Дәрігермен әңгімелесу кезінде гипертониялық криздің дамуы кезінде қандай препараттарды қабылдау керектігін нақтылау, олардың атауларын, дозасын және оларды қабылдаудың уақытша реттілігін (алгоритмін) нақты жазу, сондай-ақ аурудың қандай көріністерінде жедел медициналық жәрдемді шұғыл шақыру қажет екенін дәрігерден нақтылау қажет.
Гипертониямен ауыратын барлық науқастар гипертониялық криз кезінде жеке алғашқы көмек көрсететін дәрі қобдишасы жинағын құрып, оны үнемі алып жүруі керек, өйткені гипертониялық криз кез-келген уақытта және кез-келген жерде болуы мүмкін.
Сондай-ақ, гипертониямен ауыратын науқастар қан қысымын өлшеу күнделігін жүргізуі керек.
Есте сақтаңыз! Артериялық гипертония – созылмалы ауру, ол емделмеген кезде үнемі және тұрақты түрде өршиді. Дегенмен, бұл ауруды бақылауға болады! Қан қысымын және жүрек-қан тамырлары асқынуларының қаупін тиімді төмендету үшін терапевт дәрігердің және кардиологтың «Д» есебіне уақтылы тұру, үнемі тексеріп-қарауынан және скринингтерден өту, тағайындалған дәрі-дәрмектерді қабылдау және салауатты өмір салтын сақтау маңызды.
Артериялық гипертония созылмалы ауру болып табылады және барлық созылмалы аурулар сияқты тұрақты және үздіксіз емдеуді қажет етеді. Дәрі - дәрмектерді қабылдауды тоқтату сөзсіз қан қысымының жоғарылауына және асқынулардың дамуына әкеледі.
