Категория: Uncategorised

Қазақ тілі тарихы

Қазақ тілі тарихы – қазақ тілін зерттейтін ғылым саласы. Қазақ тілі бөлімінің тарихы шартты түрде:

• ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезең;
• ұлттық тіл білімі қалыптасқан кезең болып екіге бөлінеді.

Ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезең 19 ғ-дың 2-жартысынан басталады. Қазақ тілінің грамматикалық құрылысы туралы алғашқы мәліметтер Н.И.Ильминскийдің «Материалы к изучению киргиз-казахского наречия» (1860–61) деген еңбегінде ұшырасады. Бұл – қазақ тілінің кейбір ерекшеліктерімен таныстыруға арналған тұңғыш еңбек. Кейін М.А.Терентьевтің «Грамматика турецкая‚ персидская‚ киргизская и узбекская» (1875), П.М.Мелиоранскийдің «Краткая грамматика казах-киргизского языка» (1894‚ 1897)‚ В.В.Катаринскийдің «Грамматика киргизского языка» (1897)‚ т.б. еңбектер жарық көрді. Қазақ тілін таныстыру мақсатын көздегендіктен бұл еңбектерде белгілі бір категориялардың сырын ашу, оның ерекшеліктерін анықтау жағы қарастырылмаған. Олар негізінен қазақ тілінің заңдылықтарын, орыс тілімен салыстырып, сол тілдің негізінде түсіндіруге тырысты. 19 ғ-дың 2-жартысында қазақ тілінің лексикографиялық жұмыстары қауырт қолға алынып‚ дами бастады. Ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезеңде 40-қа жуық сөздік жарық көрді.

Орыстардың Ресей империясына қараған халықпен қарым-қатынас жасауына көмектесу мақсатын көздеген бұл сөздіктер қазақтың сөздік құрамын хатқа түсіріп‚ жаңа‚ көне сөздердің мағынасын ашып көрсетті. Ұлттық тіл білімі қалыптаса бастаған кезеңнің өзі: а) қуғын-сүргінге дейінгі кезең (1912–29); ә) қуғын-сүргіннен кейінгі кезең (1930–88) болып екіге бөлінеді. Қазақ тілі ғылылым ретінде қалыптасып, дамуы А.Байтұрсыновтың есімімен тығыз байланысты. Оның қазақ тілі оқулығы ретінде жазған «Тіл-құрал» атты еңбегінде, мақалалары мен баяндамаларында тіл білімінің өзекті мәселелері сөз болады. Қазақ тіл бөлімінің салалары: Әліппе мен емле. 19 ғ-дың 2-жартысында Ы.Алтынсарин қазақ жазуын орыс графикасына негіздеуге талпыныс жасаса, 20 ғ-дың басында Байтұрсынов қолданылып келген араб графикасын жетілдіре отырып, қазақ жазуына икемдеді. Бұл орайда ғалым қазақ тіліндегі дауысты және дауыссыз дыбыстар санын анықтап, үндестік заңдылығын, тілдің фонологиялық ерекшеліктерін айқындап шықты. Байтұрсыновтың Қазақ тіл бөлімінің фонетика, фонология салалары бойынша жасаған тұжырымдары Е.Омаров, Қ.Кемеңгеров, Т.Шонанов, Ж.Аймауытов, Қ.Жұбанов еңбектерінде жалғасын тапты. Қазақ тілінің дыбыс жүйесі, дауыстылар мен дауыссыздар санын дәл айқындау, қазақ жазуына негіз болатын принцип таңдау мәселесі көптеген талас тудырып, «Еңбекші қазақ», «Жаңа мектеп», т.б. басылым беттерінде мақалалар жарық көріп, қазақ білімпаздарының тұңғыш съезінде талқыланды.

Тіл туралы мақал-мәтелдер

Тіл туралы нақыл сөздер

Қазақ халқының салт-дәстүрлері

Қазақтар-ежелден көшпелі халық, Көк Түріктің ұрпақтары. Қазақ еліне,тарихына қызығатын әрбір адам алдымен, қазақтардың салт-дәстүрлері жайлы білуі шарт. Қазақтарда салт - дәстүрдің түрлері өте көп.

Құда түсу - қазақтардың ертеден және қазір де жалғасып келе жатқан жақсы әрі жарасты дәстүрлердің бірі.

Жігіттің әкесі немесе оның жақын туыстары қызы бар үйге құда түседі, яғни бойжеткен қызын сұрайды. Құдалар құрметке лайық сыйлы адам деп жасайды саналады. Қыз әкесі келісім берген соң құдалықтың жөн-жоралғыларын жасайды. Оның түрі өте көп, мысалы: құда аттанар, құда тарту, ат байлар, құйрық-бауыр, тағы басқа ырымдары мен кәде алымдары болады (“кәдеге” қараңыз). Құдалықты басқарып барған адам “бас құда” деп аталады. Тұрмыс құратын жігіт пен қалыңдықтың әкелері бір-біріне “бауыздау құда” деп аталады.

Құда түсу- қазақтың мәртебелі әрі жарасты салт-дәстүрлерінің бірі. Онда түрлі ойын-сауық, әзіл-қалжыңдар айтылады. Екі жақ та бір-бірін сынап отырады.

Сырға салу – қыз ұзату, келін түсіру жоралғыларының бірі. Сырға Салу кезінде жігіт жағынан 4 – 5 адам келіп құда түсер ырымын жасап, қыздың құлағына сырға тағып, қызды алып кететін күнді белгілейді. Осы аралықта “той малы”, “сойыс”, “бала күту”, “әке күші” деген кәделерді орындау керектігі келісіледі. Бұл жолы жігіт жағы қыздың ата-анасына киіт кигізеді, қыз жағы – мал сойып, құрметтеп күтіп алып, шығарып салады, тағы басқа сый-сыяпаттар жасалады. Келісілген күні жігіт жағынан 4 – 5 адам келіп қызды алып кетеді.

Бесік той - туған-туыстары жиылып, нәрестені бесікке салу дәстүрін өткізеді. Жөргектен шығарып, иткөйлек кигізетін сәбиді бесікке әйелдердің ішінен жас жағынан болсын, мінез-құлық, іс-әрекет жағынан болсын парасатты, бойы таза, инабатты, жөн білетін, ел-жұртқа сыйлы, балалы-шағалы болған бәйбішелердің бірі салады. Баланы бесікке саларда бесікті аластау ырымы жасалады. Бұл отқа табыну дәуірінен қалған ырым. Баланы бесікке саларда бесікті саларда қарт аналардың біреуі шымшыуырды отқа қыздырып, сонымен бесіктің басын, арқалығын қарып кертеді. От пен оның исінен жын-шайтан, дерт-дербезе қашады мыс деп есептеген.

Беташар — қазақтың келін түсіргенде жасалатын салтының бірі. Дәстүрлі беташар, әдетте, тойға жиналған халық тарқар кезде өткізілген.

Шымылдық ішінде отырған келіннің басына орамал жауып, той өтіп жатқан үйдің ең жақын, үлгілі келіндері екі жағынан қолтықтап алып шығады. Беташардың тәрбиелік мәні зор болғандықтан, келіншектің екі жағына тұратын әйелдер жесір, жеңілтек, т.б. болмауы қатаң ескеріледі. Орамалдың теңге түйілген ұшын домбыраның мойнына не таяқтың ұшына байлап, жырау беташар жырын бастайды. Ол шаңыраққа жаңа түскен келінге ата-енесін, үй-ішін таныстырады, қандай туысқандық жақындығы бар екенін, беделін, қадір-қасиетін шебер тілімен жеткізіп, әрқайсысына жеке-жеке сәлем жасатады. Сәлем алған адам жас келінге беретін сый-сыяпатын атайды.

Осындай керемет дәстүрлерді есте сақтап, дәріптеп жүрейік.

Құда түсу

Сырға салу

Сценарийді жүктеу...

Бесік той

Сценарийді жүктеу...

Беташар

Тілдер күні

Медицина ғылымы

Категория: Uncategorised

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•  

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ҰЛТТЫҚ ШҰҒЫЛ МЕДИЦИНАНЫ ҮЙЛЕСТІРУ ОРТАЛЫҒЫ | АСТАНА (@emergency_care_kz)

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ҰЛТТЫҚ ШҰҒЫЛ МЕДИЦИНАНЫ ҮЙЛЕСТІРУ ОРТАЛЫҒЫ | АСТАНА (@emergency_care_kz)

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Категория: Uncategorised

Объявление о проведении закупа авиационных услуг

Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения «Национальный координационный центр экстренной медицины» Министерства здравоохранения Республики Казахстан объявляет о проведении закупа авиационных услуг по линии медицинской авиации Республики Казахстан.

1. Организатор закупа (Заказчик): РГП на ПХВ «Национальный координационный центр экстренной медицины» МЗ РК, 010000, г. Астана, район Нұра, ул. Хусейн бен Талал, здание 14, БИН 130240021888.
2. Закупаемые услуги: авиационные услуги по линии медицинской авиации.
3. Место базирования воздушных судов (https://emcrk.kz).
4. Сроки оказания услуг: с момента подписания Договора по 31 декабря 2026 года.
5. Заявку на участие в закупе авиационных услуг, просим предоставить в срок до 15:00 часов 16 марта 2026 года.

К участию в закупе допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в документации и соответствующие технической спецификации, являющимися неотъемлемой частью данного Объявления.

Квалификационные требования к закупаемым услугам (https://emcrk.kz/).

Технические спецификации (https://emcrk.kz/).

Тарифы, выделенные для оказания услуг (https://emcrk.kz/).

Заявки на участие в закупе, запечатанные в конверты, предоставляются потенциальными поставщиками в РГП на ПХВ «Национальный координационный центр экстренной медицины» МЗ РК, 010000, г. Астана, район Нұра, ул. Хусейн бен Талал, здание 14, Отдел делопроизводства и государственного языка.

Конверты с заявками будут вскрываться в 15:15 часов 16 марта 2026 года по следующему адресу: г. Астана, район Нұра, ул. Хусейн бен Талал, здание 14. 2 этаж, конференц-зал.

Заявка на участие предоставляется потенциальным поставщиком в запечатанном конверте до истечения окончательного срока предоставления Заявок.

На лицевой стороне запечатанного конверта с заявкой на участие потенциальный поставщик должен указать:

полное наименование и почтовый адрес потенциального Поставщика;

полное наименование и почтовый адрес Заказчика, которые должны соответствовать аналогичным сведениям, указанным в документации.

Конверт должен быть запечатанным и скреплен печатью потенциального поставщика.

Потенциальные поставщики и их представители могут присутствовать при вскрытии конвертов с заявками.

Заявки, поступившие позднее вышеупомянутого срока либо не оформленные в конверт, не принимаются. 

Заявка потенциального поставщика отклоняется полностью в случаях, если:

1) потенциальный поставщик не соответствует квалификационным требованиям и/или требованиям технической спецификации, предусмотренных Объявлением;

2) заявка на участие поступила после истечения окончательного срока приема заявок на участие в данной закупке.

Проекты договоров размещены на сайте Заказчика Типовые договора (https://emcrk.kz/).

Вопросы по организации и проведению закупа, направлять на электронный адрес: Адрес электронной почты защищен от спам-ботов. Для просмотра адреса в вашем браузере должен быть включен Javascript. _________________________________.

Дополнительную информацию можно получить по телефону: +7 (7172) 57-30-13.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Приложение 1 к объявлению

 

Квалификационные требования к закупаемым услугам

 

Перечень документов, необходимых для подтверждения соответствия потенциального поставщика общим и специальным квалификационным требованиям:

а) заявка на участие в закупе;

б) ценовое предложение;

в) техническая спецификация;

г) нотариально заверенные копии документов: -Устав; - страховой полис ГПО перевозчика перед пассажирами.

д) сведения об отсутствии (наличии) налоговой задолженности, задолженности по обязательным пенсионным взносам, обязательным профессиональным пенсионным взносам и социальным отчислениям, полученные посредством веб-портала "электронного правительства" или веб приложения "кабинет налогоплательщика", не ранее даты размещения объявления о закупках;

е) электронные копии документов:

- Свидетельство о государственной регистрации (справка о государственной регистрации);

- Свидетельство о государственной регистрации ВС, выданное уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации Республики Казахстан;

- Сертификат летной годности, выданный уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации Республики Казахстан;

- Свидетельство на право выполнения авиационных работ, выданное уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации Республики Казахстан; удостоверяющее соответствие Эксплуатанта Правилам допуска Эксплуатанта к авиационным работам в виде полетов для оказания медицинской помощи населению и проведения санитарных мероприятий;

ж) Требования к ВС:

Предоставить письмо с указанием следующей информации: регистрационный номер ВС, регистрационный номер резервного ВС (при наличии), предоставить остаток ресурса ВС и его основных агрегатов до очередного капитального ремонта.

 

 

 

 

 

Приложение 2 к объявлению

 

Ценовое предложение:

№	Наименование Услуги и тип ВС	Место оказания услуг		Цена за 1 (один) час полетного времени ВС (с НДС), тенге
		Место базирования	Зона обслуживания (маршрут полета)
1	Авиационные услуги по линии медицинской авиации на самолете, тип ВС		Территория Республики Казахстан

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Приложение 3 к объявлению

Справка об отсутствии задолженности

 

Наименование банка ________________________________

Реквизиты банка ___________________________________

Банк (наименование) по состоянию на ________________ подтверждает отсутствие просроченной задолженности перед банком, длящейся более трех месяцев, предшествующих дате выдачи справки, согласно Типовому плану счетов бухгалтерского учета в банках второго уровня и ипотечных компаниях, утвержденному постановлением правления Национального Банка Республики Казахстан (указать полное наименование юридического лица, тел., адрес, обсуживающимся в данном Банке).

Дата _____________

Подпись __________

МП

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      Приложение № 4

 

Заявка на участие в закупе

           

Кому: _________________________________________________________

               (наименование организатора закупок)

От кого: ________________________________________________________

               (наименование потенциального поставщика)

1. ________________________________

            (указывается наименование юридического лица) (далее – потенциальный поставщик) настоящей заявкой на участие в закупе выражает желание принять участие в закупках (указать наименование) в качестве потенциального поставщика и выражает согласие осуществлять оказание услуг по следующим регионам: ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________в соответствии с требованиями и условиями, предусмотренными объявлением.

2. Настоящей заявкой подтверждаем, что предлагаемые услуги - полностью соответствуют техническим, качественным и прочим характеристикам, установленным в технической спецификации услуг и документацией.
3. Потенциальный поставщик принимает на себя полную ответственность, предусмотренную документацией, за предоставление в данной заявке и прилагаемых к ней документах достоверных сведений.
4. Настоящая заявка состоит из:
   ____________________________________________________________                 (опись прилагаемых к заявке документов).
5. Потенциальный поставщик подтверждает, что не является банкротом и не подлежит процедуре ликвидации, не находится на стадии реабилитации.
6. Потенциальный поставщик подтверждает, что заявка является формой выражения согласия оказания услуг с соблюдением условий, предусмотренных в проекте договора.

 

                               

Подпись, дата  

должность, фамилия, имя, отчество
Печать